Χρόνος ανάγνωσης: ~10 λεπτά
By the end of this article, you will understand:
- ποια είναι πραγματικά πιο αποτελεσματική, η ατομική ή η ομαδική ψυχοθεραπεία,
- why δουλεύουν με εντελώς διαφορετικό τρόπο, παρόλο που φτάνουν σε παρόμοια αποτελέσματα,
- πότε σου ταιριάζει καλύτερα η καθεμία,
- και πώς συνήθως δομείται στην πράξη ένα θεραπευτικό ταξίδι που συνδυάζει και τις δύο.
Σχεδόν όλοι όσοι σκέφτονται να ξεκινήσουν θεραπεία περνούν από την ίδια σκέψη: «Να κάνω θεραπεία μόνος/η/ο μου με τον θεραπευτή, ή μέσα σε μια ομάδα;» Η προσδοκώμενη υπόθεση είναι ότι η μία πρέπει να είναι «καλύτερη» από την άλλη. Η έρευνα και η δική μας κλινική εμπειρία λένε κάτι πιο ενδιαφέρον: ότι, συχνά, η ερώτηση δεν είναι «ή/ή» αλλά το «πότε ποια».
Ποια είναι πιο αποτελεσματική, η ατομική ή η ομαδική ψυχοθεραπεία;
Καμία δεν είναι γενικά «καλύτερη» από την άλλη. Η έρευνα δείχνει ισοδύναμα αποτελέσματα στις περισσότερες περιπτώσεις.
Μια μετα-ανάλυση 23 μελετών που συνέκριναν απευθείας τις δύο μορφές, μέσα στην ίδια έρευνα, κατέληξε σε κάτι ξεκάθαρο: δεν υπάρχει σταθερή διαφορά αποτελεσματικότητας ανάμεσα στην ατομική και την ομαδική θεραπεία. Αυτό το συμπέρασμα παρέμενε σταθερό, ανεξάρτητα από το ποιος ήταν ο θεραπευόμενος, ποιος ο θεραπευτής, ή ποια μέθοδος εξεταζόταν.
Αν είναι το ίδιο αποτελεσματικές, γιατί δουλεύει η καθεμιά διαφορετικά;
Επειδή ενεργοποιούν διαφορετικούς μηχανισμούς αλλαγής, δηλαδή έχουν ίδιο προορισμό, αλλά διαφορετική διαδρομή.
Στην ατομική ψυχοθεραπεία, ο βασικός μοχλός αλλαγής είναι η σχέση σου με τον θεραπευτή. Όσο πιο δυνατή αυτή η σχέση, τόσο καλύτερο, σταθερά, το αποτέλεσμα. Στο Reconnect Therapy, η ατομική συνεδρία διαρκεί 50 λεπτά, με συνήθη συχνότητα μία φορά την εβδομάδα. Μπορεί να αυξηθεί σε 2-3 φορές σε περιόδους κρίσης, ή να μειωθεί, δεν φτάνει, όμως, ποτέ κάτω από 2 φορές τον μήνα, καθώς αυτό μειώνει σημαντικά την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας.
Στην group psychotherapy, ο κύριος μοχλός είναι διαφορετικός.: η συνοχή της ομάδας και η διαπροσωπική μάθηση που συμβαίνει ζωντανά, μέσα από την αλληλεπίδραση με τα άλλα μέλη, κάτι που περιγράφουμε πιο αναλυτικά στο άρθρο «Δεν είσαι ο μόνος». Η ομαδική συνεδρία διαρκεί περισσότερο, περίπου δύο ώρες, μία φορά την εβδομάδα, ακριβώς επειδή χρειάζεται περισσότερος χρόνος για να ακουστεί κάθε μέλος και να αναπτυχθεί ο διάλογος ανάμεσά τους.
Πότε σου ταιριάζει καλύτερα η ατομική;
Όταν χρειάζεσαι πρώτα έναν πολύ προσωπικό, απόλυτα ασφαλή χώρο, πριν μοιραστείς οτιδήποτε με άλλους.
Ας φανταστούμε μια σύνθετη περίπτωση, που δεν αντιστοιχεί σε πραγματικό πρόσωπο.
Κάποιο άτομο φτάνει σε θεραπεία κουβαλώντας κάτι πολύ βαθιά προσωπικό, όπως ένα μυστικό που το κουβαλάει μέσα του σαν ντροπή και δεν το έχει πει ποτέ σε κανέναν. Η ιδέα να το μοιραστεί μπροστά σε μια ολόκληρη ομάδα ανθρώπων, έστω και ασφαλή, τον παραλύει. Στην ατομική θεραπεία, αντίθετα, χτίζει, με τον δικό του ρυθμό, την εμπιστοσύνη με έναν μόνο άνθρωπο.
Γι’ αυτό, στο δικό μας μοντέλο, το θεραπευτικό ταξίδι ξεκινά σχεδόν πάντα με ατομική ψυχοθεραπεία. Για να χτιστεί πρώτα μια ασφαλής, σταθερή σχέση εμπιστοσύνης, πριν εξεταστεί οποιαδήποτε άλλη μορφή θεραπευτικής προσέγγισης.
Πότε σου ταιριάζει καλύτερα η ομαδική;
When το θέμα σου είναι, στην ουσία, σχεσιακό κι έχεις ήδη χτίσει μια βάση ασφάλειας μέσα από την ατομική δουλειά.
Στο δικό μας θεραπευτικό μοντέλο, η συμμετοχή σε ομάδα προτείνεται συνήθως μετά από 4-6 μήνες ατομικής ψυχοθεραπείας. Όχι σαν ένας αυθαίρετος κανόνας, αλλά γιατί εκεί συνήθως έχει ήδη χτιστεί αρκετή ασφάλεια ώστε να αξιοποιήσεις πραγματικά αυτό που σου προσφέρει μοναδικά η ομάδα: την εμβάθυνση της θεραπευτικής σου διεργασίας και τη διερεύνηση της δυναμικής των σχέσεών σου, ζωντανά, μπροστά και μαζί με άλλους ανθρώπους. Η απόφαση αυτή δεν παίρνεται μονομερώς. Είναι μια κοινή απόφαση, δική σου και του θεραπευτή,, που λαμβάνεται με βάση το αν πραγματικά ταιριάζει στη δική σου φάση.
Κάτι ακόμα που αξίζει να ξέρεις πριν ξεκινήσεις την ομαδική ψυχοθεραπεία: δεν φέρνει πάντα άμεση ανακούφιση, ειδικά αν έχει προηγηθεί αποτελεσματική ατομική θεραπεία. Και αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό, όχι σημάδι ότι κάτι δεν λειτουργεί. Συνιστάται δέσμευση, τουλάχιστον στις πρώτες 12 συνεδρίες, ώστε να αποκτήσεις μια πραγματικά σαφή αίσθηση για το πόσο σε ωφελεί.
Μπορώ να κάνω και τις δύο μαζί;
Ναι, και στην πράξη, αυτό είναι το πιο συνηθισμένο μονοπάτι, όχι η εξαίρεση.
At θεραπευτική προσεγγισή μας, δεν βλέπουμε την ατομική και την ομαδική σαν δύο ανταγωνιστικές επιλογές, αλλά σαν διαδοχικά ή παράλληλα στάδια του ίδιου ταξιδιού: πρώτα η ατομική χτίζει τη βάση, και μετά η ομαδική εμβαθύνει τη δουλειά στο επίπεδο των σχέσεων. Αυτή είναι, άλλωστε, η ίδια συστημική ματιά που καθοδηγεί όλη τη δουλειά μας: δεν σε βλέπουμε σαν μεμονωμένη «περίπτωση», αλλά σαν άνθρωπο μέσα σε πλαίσιο, με μια πορεία θεραπείας που εξελίσσεται ανάλογα με το πού βρίσκεσαι.
In short
Η έρευνα δεν δείχνει γενικά «καλύτερη» επιλογή ανάμεσα σε ατομική και ομαδική θεραπεία, αλλά ισοδύναμα αποτελέσματα, μέσα από εντελώς διαφορετικούς μηχανισμούς. Το θεραπευτικό ταξίδι ξεκινά συνήθως με ατομική ψυχοθεραπεία, και μετά από 4-6 μήνες, εφόσον σου ταιριάζει, μπορεί να εμπλουτιστεί με ομαδική, για βαθύτερη δουλειά πάνω στη δυναμική των σχέσεών σου.
Frequently asked questions
Χρειάζεται εμπειρία σε ατομική θεραπεία πριν μπω σε ομάδα; Στο δικό μας μοντέλο, ναι συνήθως. Το ταξίδι ξεκινά με ατομική και προχωρά σε ομαδική μετά από 4-6 μήνες, αν κι εφόσον σου ταιριάζει.
Είναι φθηνότερη η ομαδική από την ατομική; Η ομαδική λειτουργεί με μηνιαία συνδρομή, διαφορετική δομή κόστους από την ατομική. Αυτό όμως δεν πρέπει να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο επιλογής σου.
Ο θεραπευτής αποφασίζει αν είμαι κατάλληλος/η για ομάδα; Αποτελεί μια κοινή απόφαση, δική σου και του θεραπευτή , με βάση το αν πραγματικά ταιριάζει στις ανάγκες σου.
Μπορώ να αλλάξω από τη μία μορφή στην άλλη στην πορεία; Ναι , στην πραγματικότητα, το πιο συνηθισμένο μονοπάτι στο δικό μας μοντέλο.
Ποια είναι καλύτερη για συγκεκριμένα, «βαριά» θέματα (π.χ. τραύμα); Η ατομική ψυχοθεραπεία προσφέρει αρχικά τον χώρο ασφάλειας που χρειάζεται ένα πολύ ευαίσθητο θέμα, με την ομαδική να έρχεται αργότερα, αν κι εφόσον ταιριάζει στη διαδρομή της θεραπείας σου.
Πώς ξεκινάω;
Δεν χρειάζεται να αποφασίσεις μόνος/η/ο σου ποια ταιριάζει καλύτερα, ή πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για ομάδα. Το μόνο που χρειάζεται είναι να μας πεις τι σε φέρνει here. Το υπόλοιπο θα το δούμε μαζί, βήμα-βήμα.
Διάβασε επίσης:
- Το πιο σημαντικό “προσόν” ενός θεραπευτή. Πώς επιλέγεις σωστά σε ατομική θεραπεία.
- Ομαδική ψυχοθεραπεία
- Δεν φταις μόνο εσύ. Γιατί στη συστημική ψυχοθεραπεία το “εγώ” εξηγείται μέσα από το “εμείς”
I would love to read your message… I make sure to read all messages and reply to as many as I can.
The article is based on the science of psychology and the clinical experience of psychotherapists. It has a psychoeducational character and does not replace psychotherapy, medical or psychiatric evaluation, nor can it cover the uniqueness of every relationship and every lived experience. If you are experiencing intense mental distress, dysregulation, violence, coercion or the feeling that you are not a safe person within your relationship, it is important to seek personalised professional support.
Artificial intelligence may be used supportively in the process of researching, organising and cross-referencing contemporary literature. However, the final text, ideas, clinical judgement, language and responsibility for publication belong to us. Every article is written and edited with human thought, clinical experience and respect for the person reading it.
Written by: Filippos Gkekas, Psychologist Psychotherapist, creator of ReConnect Therapy alongside the scientific team of ReConnect Therapy.
References
Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., & Horvath, A. O. (2018). The alliance in adult psychotherapy: A meta-analysis. Psychotherapy, 55(4), 316–340.
McRoberts, C., Burlingame, G. M., & Hoag, M. J. (1998). Comparative efficacy of individual and group psychotherapy: A meta-analytic perspective. Group Dynamics: Theory, Research, and Practice, 2(2), 101–117.
Yalom, I. D., & Leszcz, M. (2005). The theory and practice of group psychotherapy (5th ed.). Basic Books.