Χρόνος ανάγνωσης: ~7 λεπτά
Μέχρι το τέλος αυτού του άρθρου, θα έχεις καταλάβει:
- τι είναι πραγματικά η συστημική ψυχοθεραπεία,
- γιατί δεν φταις μόνο εσύ για ό,τι σε δυσκολεύει,
- γιατί αποτελεί τη βασική μας προσέγγιση στο Reconnect Therapy,
- και πώς εφαρμόζεται σε ατομικές, ομαδικές, οικογενειακές συνεδρίες, καθώς και συνεδρίες ζεύγους.
Υπάρχει μια σκέψη που έρχεται σχεδόν σε όλους, αργά ή γρήγορα, κατά τη διάρκεια μιας θεραπείας: «Γιατί κάνω ξανά και ξανά το ίδιο; Γιατί, όσο κι αν προσπαθώ, κάθε φορά καταλήγω στο ίδιο σημείο;» Η απάντηση, τις περισσότερες φορές, δεν βρίσκεται μόνο μέσα σου. Βρίσκεται στις σχέσεις μέσα στις οποίες έμαθες να λειτουργείς και να υπάρχεις, και αυτό ακριβώς είναι το πεδίο της συστημικής ψυχοθεραπείας.
Τι είναι η συστημική ψυχοθεραπεία;
Είναι μια προσέγγιση που σε βλέπει μέσα στο πλέγμα σχέσεων που σε διαμορφώνουν, κι όχι μεμονωμένα από αυτές.
Καμία συμπεριφορά, κανένα συναίσθημα, καμία «δυσκολία» δεν έχει νόημα εντελώς από μόνη της. Αποκτά νόημα μέσα στο πλαίσιο σχέσεων στο οποίο γεννήθηκε: οικογένεια, σχέση, εργασία, φιλίες. Αυτή είναι η βασική παραδοχή της συστημικής σκέψης: δεν κοιτάμε μόνο το άτομο, κοιτάμε το σύστημα σχέσεων μέσα στο οποίο κινείται και ζει.
Μέσα από την ίδια διαδικασία, επίσης, το άτομο γίνεται πιο πρόθυμο να κατανοήσει τη θέση των άλλων.
Μία όμορφη άσκηση για να μάθουμε να κατανοούμε τους αγαπημένους μας!
Γιατί λέμε ότι δεν φταις μόνο εσύ;
Γιατί τα μοτίβα που σε δυσκολεύουν συνήθως δεν γεννήθηκαν μέσα σου. Γεννήθηκαν μέσα σε σχέσεις, κι εκεί συνεχίζουν να συντηρούνται.
Ας φανταστούμε μια περίπτωση. Κάποιο άτομο φτάνει σε θεραπεία πεπεισμένο ότι έχει «πρόβλημα δέσμευσης». Κάθε φορά που μια σχέση του φτάνει σε ένα σημείο βαθύτερης εγγύτητας, βρίσκεται να αποσύρεται, χωρίς να καταλαβαίνει γιατί. Κοιτάζοντας μόνο το άτομο, θα μπορούσαμε εύκολα να του βάλουμε μια ταμπέλα «φοβικού» ή «ανώριμου». Κοιτάζοντας, όμως, πιο προσεκτικά το σύστημα στο οποίο μεγάλωσε, όπως μια οικογένεια όπου η εγγύτητα συνδεόταν συχνά με απώλεια ελέγχου ή απογοήτευση, η ίδια η συμπεριφορά αποκτά αλλιώτικο νόημα. Δεν είναι πια «ελάττωμα». Είναι μια στρατηγική επιβίωσης που έμαθε το άτομο κάποτε, μέσα σε ένα συγκεκριμένο σύστημα σχέσεων, και που τώρα πια δεν το εξυπηρετεί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχεις ευθύνη για τη ζωή σου. Σημαίνει ότι η ευθύνη γίνεται πιο εύκολα κατανοητή, άρα και πιο εύκολα διαχειρίσιμη, όταν βλέπεις από πού ξεκίνησε το μοτίβο, αντί να παλεύεις μόνος/η/ο σου ενάντια σε κάτι που φαντάζει σαν προσωπική αδυναμία και να νιώθεις
Ντροπή: Όταν το «Έκανα Λάθος» Μετατρέπεται σε «Είμαι Λάθος»
Γιατί η συστημική προσέγγιση είναι η βασική μας προσέγγιση στο Reconnect Therapy;
Γιατί καμία τεχνική δεν λειτουργεί μέσα σε κενό. Λειτουργεί πάντα μέσα στο σύστημα σχέσεων του ανθρώπου.
Στο θεραπευτικό χώρο του Reconnect Therapy δεν αντιμετωπίζουμε τη συστημική σαν «μία ακόμα προσέγγιση» ανάμεσα σε άλλες. Χρησιμοποιούμε τη συστημική προσέγγιση ως έναν φακό μέσα από τον οποίο βλέπουμε και κατανοούμε την πραγματικότητα του θεραπευόμενου ατόμου. Μέσα σε αυτή την οπτική μπορούμε να εντάξουμε και άλλες μεθοδολογίες ψυχοθεραπείας, όπως το EMDR, το οποίο εστιάζει στην επεξεργασία συγκεκριμένων τραυματικών εμπειριών, τη Γνωσιακή Αναλυτική Ψυχοθεραπεία, η οποία βοηθά στην κατανόηση και την αλλαγή επαναλαμβανόμενων σχεσιακών μοτίβων, και το EFT (Emotionally Focused Therapy), το οποίο εστιάζει ιδιαίτερα στη θεραπεία ζεύγους ή στην προγαμιαία συμβουλευτική (λινκ) .
Αυτός ο τρόπος δουλειάς, δηλαδή η σύνθεση εργαλείων μέσα σε ένα συνεκτικό πλαίσιο, αντί για τυφλή προσήλωση σε μία μόνο σχολή, δεν είναι μια προσωπική μας προτίμηση. Είναι μια αναγνωρισμένη, ώριμη κατεύθυνση στη σύγχρονη ψυχοθεραπεία, με τη δική της εκτενή επιστημονική τεκμηρίωση, μια επιστημονικά στέρεη επιλογή για το πώς να προσφέρουμε ό,τι πιο κατάλληλο σε κάθε άνθρωπο που έρχεται σ’ εμάς.
Πώς Καταλαβαίνεις ότι η Ψυχοθεραπεία Λειτουργεί; 5 Αλλαγές που Βιώνεις
Πώς εφαρμόζεται στην πράξη;
Εφαρμόζεται σε ατομικές, οικογενειακές, ομαδικές συνεδρίες, καθώς και συνεδρίες ζεύγους, πάντα υπό το ίδιο συστημικό πρίσμα.
Η συστημική ατομική θεραπεία δουλεύει τις σχέσεις σου, παρελθοντικές και τωρινές μέσα από τη δική σου οπτική, ακόμα κι όταν έρχεσαι μόνος/η/ο σου. Η ομαδική θεραπεία γίνεται η ίδια ένα μικρό σύστημα σχέσεων μέσα στο οποίο μπορείς να δοκιμάσεις, ζωντανά, νέους τρόπους να σχετίζεσαι.
Η συστημική οικογενειακή θεραπεία φέρνει στο δωμάτιο τη δυναμική ολόκληρης της οικογένειας, για να αλλάξουν μοτίβα που κρατάνε όλα τα μέλη της δεμένα μαζί σε κάτι που δεν λειτουργεί πια. Τέλος, η συστημική θεραπεία ζεύγους εξετάζει τον κύκλο αλληλεπίδρασης ανάμεσα στους δύο συντρόφους, αντί να ψάχνει το «ποιος φταίει». Άλλωστε, η επικοινωνία είναι ένα από
Τα 6 σημαντικότερα (μέσα σε πολλά…) συστατικά της ευτυχισμένης σχέσης
Πώς η συστημική ψυχοθεραπεία αλλάζει τον τρόπο που συνδέεσαι;
Επειδή οι λύσεις που αγγίζουν μόνο το προσωπικό σύμπτωμα σπάνια κρατάνε, ενώ οι αλλαγές που αγγίζουν το σύστημα των σχέσεών σου, είναι πιο βαθιές, με διάρκεια .
Όταν κατανοείς πώς σχετίζεται αυτό που σε δυσκολεύει με το ευρύτερο πλαίσιο της ζωής σου, κάτι αλλάζει: η ενοχή δίνει τη θέση της σε κατανόηση, η μοναχική πάλη δίνει τη θέση της σε μια πιο ξεκάθαρη εικόνα του πού πραγματικά βρίσκεται το πρόβλημα. Κι επειδή δουλεύεις πάνω στο ίδιο το σύστημα, δηλαδή τα μοτίβα των σχέσεών σου και όχι μόνο πάνω στο σύμπτωμα, οι αλλαγές που έρχονται τείνουν να είναι πιο σταθερές και συχνά βελτιώνουν, σαν φυσικό «παραπροϊόν», και τις ίδιες τις σχέσεις σου, όχι μόνο εσένα.
Με λίγα λόγια
Η συστημική ψυχοθεραπεία σε βλέπει μέσα στο πλέγμα σχέσεων που σε διαμορφώνουν, κι όχι μεμονωμένα. Δεν φταις «μόνο εσύ» για μοτίβα που επαναλαμβάνονται. Στο Reconnect Therapy, αυτή η θεραπευτική ματιά αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία συνθέτουμε κάθε άλλη προσέγγιση, και εφαρμόζεται εξίσου σε ατομικές, ομαδικές, οικογενειακές συνεδρίες, καθώς και συνεδρίες ζεύγους.
Συχνές ερωτήσεις
Η συστημική ψυχοθεραπεία είναι μόνο για οικογένειες/ζευγάρια; Όχι, είναι κοινή παρανόηση. Εφαρμόζεται εξίσου σε ατομικές και ομαδικές συνεδρίες.
Σημαίνει ότι δεν έχω καμία προσωπική ευθύνη; Όχι, δεν αφαιρεί την ευθύνη σου, αλλά την τοποθετεί μέσα σε πλαίσιο που τη βοηθά να γίνει πιο εύκολα κατανοητή.
Χρειάζεται να συμμετάσχει όλη η οικογένεια/το ζευγάρι; Όχι απαραίτητα, μπορείς να δουλέψεις συστημικά ακόμα κι ατομικά.
Γιατί δεν χρησιμοποιείτε διαγνωστικές κατηγορίες; Γιατί η εστίαση είναι στο πώς λειτουργούν οι σχέσεις, όχι στην κατάταξη σε διάγνωση.
Πόσο διαφέρει από μια «κλασική» ατομική θεραπεία; Η διαφορά είναι η οπτική γωνία: ό,τι φέρνεις εξετάζεται πάντα και μέσα από τις σχέσεις σου, όχι αποκλειστικά μέσα από σένα.
Δεν χρειάζεται να έχεις όλες τις απαντήσεις για να κάνεις το πρώτο βήμα. Αν θελήσεις να μιλήσουμε, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μας εδώ.
Θα χαρώ πολύ να διαβάσω το μήνυμά σου… Φροντίζω να διαβάζω όλα τα μηνύματα και να απαντάω σε όσα περισσότερα μπορώ.
Το άρθρο βασίζεται στην επιστήμη της ψυχολογίας και στην κλινική εμπειρία ψυχοθεραπευτών/τριών. Έχει ψυχοεκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ψυχοθεραπεία, την ιατρική ή ψυχιατρική αξιολόγηση, ούτε μπορεί να καλύψει τη μοναδικότητα κάθε σχέσης και κάθε βιώματος. Αν βιώνεις έντονη ψυχική επιβάρυνση, απορρύθμιση, βία, εξαναγκασμό ή αίσθηση ότι δεν είσαι ασφαλές πρόσωπο μέσα στη σχέση σου, είναι σημαντικό να αναζητήσεις εξατομικευμένη επαγγελματική στήριξη.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιείται υποστηρικτικά στη διαδικασία έρευνας, οργάνωσης και διασταύρωσης της σύγχρονης βιβλιογραφίας. Ωστόσο, το τελικό κείμενο, οι ιδέες, η κλινική κρίση, η γλώσσα και η ευθύνη της δημοσίευσης ανήκουν σε εμάς. Κάθε άρθρο γράφεται και επιμελείται με ανθρώπινη σκέψη, κλινική εμπειρία και σεβασμό προς τον άνθρωπο που το διαβάζει.
Γράφει: Φίλιππος Γκέκης, Ψυχολόγος Ψυχοθεραπευτής, εμπνευστής του ReConnect Therapy μαζί με την επιστημονική ομάδα του ReConnect Therapy.
Βιβλιογραφία
Bateson, G. (1972). Steps to an ecology of mind. Chandler Publishing.
Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Harvard University Press.
Norcross, J. C., & Goldfried, M. R. (Eds.). (2019). Handbook of psychotherapy integration (3rd ed.). Oxford University Press.