Χρόνος ανάγνωσης: ~13 λεπτά
Μέχρι το τέλος αυτού του άρθρου θα έχεις καταλάβει:
- τι πραγματικά συμβαίνει στην πρώτη συνεδρία,
- πώς να αξιοποιήσεις καλύτερα κάθε συνάντηση —πριν, στη διάρκεια και μετά—,
- γιατί η σχέση σου με τον/την θεραπευτή/τρια αποτελεί η ίδια μέρος της δουλειάς,
- γιατί δεν θα πάρεις έτοιμες συμβουλές,
- και γιατί δεν χρειάζεται να φοβάσαι το τέλος της διαδικασίας.
Νιώθεις πως ο/η θεραπευτής/τρια σου έχει ένα προβάδισμα έναντί σου, όταν κάθεστε για πρώτη φορά απέναντι: χρόνια σπουδών, εκπαίδευσης, εποπτείας. Εσύ πάλι μπαίνεις στο δωμάτιο χωρίς οδηγίες χρήσης και είναι απόλυτα φυσιολογικό να νιώθεις αβεβαιότητα γι’ αυτό. Αυτό το άρθρο είναι, ουσιαστικά, οι οδηγίες χρήσης που χρειάζεσαι, σύμφωνα με τη θεραπευτική προσέγγιση που έχουμε στην ομάδα του ReConnect Therapy, πριν μπεις για πρώτη φορά σε ένα θεραπευτικό δωμάτιο. Ξεκινάμε;
Τι να περιμένω από την πρώτη μου συνεδρία;
Η πρώτη συνεδρία είναι μια εισαγωγική διαδικασία γνωριμίας. Ούτε εξέταση, ούτε μια γρήγορη λύση.
Ο/η θεραπευτής/τρια θα θέλει να σε γνωρίσει: τι σε έφερε εδώ αυτή τη στιγμή, ποιες είναι οι σημαντικές εμπειρίες της ζωής σου, τι σε απασχολεί τώρα.
Ταυτόχρονα, είναι και δική σου ευκαιρία να θέσεις ερωτήσεις, να εκφράσεις ανησυχίες για τη διαδικασία, να μιλήσεις για το τι περιμένεις. Μην ανησυχείς, αν δεν μπορείς να εξηγήσεις τα πάντα από την αρχή ούτε χρειάζεται να έρθεις με μια «έτοιμη ιστορία» Αυτό δουλεύεται σταδιακά, μερικές φορές σε 2-3 συνεδρίες, καθώς ξεκαθαρίζεται και σε σένα ποιος είναι ο πραγματικός λόγος που σε φέρνει εδώ.
Πώς θα αξιοποιήσω καλύτερα κάθε συνεδρία;
Με μικρές, συγκεκριμένες συνήθειες, πριν, στη διάρκεια και μετά από αυτή.
Πριν τη συνεδρία
Φτάνοντας λίγα λεπτά νωρίτερα, δίνεις στον εαυτό σου χρόνο να πάρει μια ανάσα και να συγκεντρωθεί, αντί να μπαίνεις κατευθείαν από την κίνηση της μέρας σου. Βάλε το κινητό σε αθόρυβο, κλείσε ό,τι εκκρεμότητες μπορείς, και μάζεψε νοητά ό,τι θέλεις να μοιραστείς.
Μέσα στη συνεδρία
Προσπάθησε να μη λογοκρίνεις σκέψεις που σου φαίνονται «ασήμαντες» ή «χαζές». Συχνά είναι ακριβώς αυτές που κρύβουν το πιο χρήσιμο υλικό. Το ίδιο ισχύει και για τις πιο «περίεργες» σκέψεις σου: μια ξαφνική παρόρμηση, μια σκέψη που επανέρχεται χωρίς προφανή λόγο, ακόμα και κάτι που νιώθεις ότι «δεν λέγεται». Μέσα στο θεραπευτικό πλαίσιο, όσο πιο περίεργη είναι μια σκέψη, τόσο πιο πολύτιμη μπορεί να αποδειχθεί.
Αν κάποια στιγμή ο/η θεραπευτής/τριά σου χρησιμοποιήσει έναν όρο ή μια διατύπωση που δεν καταλαβαίνεις πλήρως, ρώτα. Δεν χρειάζεται να μένεις στα μισά μιας σκέψης, επειδή ντρέπεσαι να ζητήσεις διευκρίνιση.
Νιώσε, επίσης, ελεύθερος/η/ο να δοκιμάσεις πράγματα μέσα στο ασφαλές πλαίσιο της συνεδρίας που δεν θα δοκίμαζες εύκολα αλλού. Σαν μια «πρόβα» για το πώς θα μιλούσες σε κάποιον, το πώς θα αντιμετώπιζες μια δύσκολη κατάσταση, ή ακόμα και το να επιτρέψεις στον εαυτό σου να κλάψει μπροστά σε κάποιον άλλον. Είναι, ίσως, ο πιο ασφαλής χώρος που θα σου προσφερθεί για να εκφράσεις τον εαυτό σου συναισθηματικά, όπως το νιώθεις. Δεν δυσκολεύεσαι μόνο εσύ με τα συναισθήματα.
8 μύθοι για τα συναισθήματα οι οποίοι δυσκολεύουν τους “έξυπνους” ανθρώπους
Κατά τη διάρκεια, φρόντισε να «τσεκάρεις» κάθε τόσο την ίδια τη διαδικασία: πώς δουλεύετε οι δύο σας; Νιώθεις ότι βρίσκεις κατανόηση; Σε βοηθάει η συνεδρία αυτή τη στιγμή, ή πονάει περισσότερο απ’ όσο αντέχεις;
Κι αν κάποια στιγμή νιώθεις πως έχεις κολλήσει και δεν ξέρεις για ποιο πράγμα θέλεις να μιλήσεις, κάνε στον εαυτό σου δύο απλές ερωτήσεις: τι θέλω αυτή τη στιγμή, και τι χρειάζομαι. Αυτά τα δύο δεν είναι πάντα το ίδιο πράγμα, και το να τα ξεχωρίσεις είναι, από μόνο του, θεραπευτική δουλειά.
Μετά τη συνεδρία
Άσε τον/τη θεραπευτή/τριά σου να ολοκληρώσει τη συνεδρία στον χρόνο της. Έχεις ήδη αρκετή δουλειά να κάνεις μέσα στη συνεδρία δεν χρειάζεται να κουβαλάς κι εσύ το βάρος του χρόνου.
Το πιο σημαντικό, όμως, έρχεται μετά: κάνε ό,τι έμαθες μέρος της ζωής σου. Η θεραπεία δουλεύει πραγματικά όταν παίρνεις κάτι από αυτήν και το δοκιμάζεις στην υπόλοιπη εβδομάδα σου. Αυτό ισχύει είτε κάνεις ατομική είτε ομαδική συνεδρία.
Τι να κάνω ανάμεσα στις συνεδρίες;
Κράτησε κάτι που θέλεις να θυμάσαι από τη συνεδρία π.χ. μέσα από ένα ημερολόγιο.
Η καταγραφή σκέψεων, ονείρων, ή επαναλαμβανόμενων μοτίβων που παρατηρείς στην καθημερινότητά σου δεν είναι απλώς μια «καλή συνήθεια». Υπάρχει εκτενής κλινική έρευνα που δείχνει ότι η γραπτή έκφραση δύσκολων σκέψεων και συναισθημάτων έχει μετρήσιμα οφέλη, τόσο ψυχικά όσο και σωματικά. Δεν χρειάζεται να γράφεις σελίδες, αρκεί να εκφράζεσαι, έστω και λίγο, με συνέπεια. Ό,τι κρατάς από τη συνεδρία, μια σκέψη που σε προβλημάτισε, ακόμα κι ένα όνειρο που σε άφησε να αναρωτιέσαι δημιουργούν ένα πλούσιο θεραπευτικό υλικό για σένα
Κάτι ακόμα που αξίζει να το ξέρεις: η ενέργεια μιας συνεδρίας διατηρείται περισσότερο αν ό,τι σε απασχολεί, μείνει, τουλάχιστον αρχικά, μέσα στο θεραπευτικό δωμάτιο. Όταν μοιράζεσαι πρώτα με φίλους ή οικογένεια ό,τι σε απασχόλησε πριν το φέρεις στη συνεδρία, διαχέεται κάτι από την ένταση που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στη συνεδρία, μαζί με τον/τη θεραπευτή/τριά σου.
Χρειάζεται να δουλέψω και τη σχέση μου με τον/τη θεραπευτή/τρια;
Ναι, είναι μέρος της ίδιας της θεραπείας.
Ας φανταστούμε μια σκηνή: ένα άτομο νιώθει κάποια στιγμή μια ανεξήγητη ενόχληση με τον/τη θεραπευτή/τριά του: π.χ. μια παρατήρηση που ακούστηκε πιο σκληρή απ’ όσο εννοούνταν. Το πρώτο ένστικτο είναι να το προσπεράσει, να μη «χαλάσει» τη συνεδρία με κάτι τόσο «μικρό». Τελικά όμως το φέρνει στη συζήτηση. κι εκεί ανακαλύπτεται κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον από την ίδια την ενόχληση: αυτός ο δισταγμός, να μη μιλήσει, να μην «ενοχλήσει», είναι ακριβώς το ίδιο μοτίβο που επαναλαμβάνεται σε πολλές σχέσεις της ζωής του, έξω από το θεραπευτικό δωμάτιο.
Ό,τι νιώθεις για τον/τη θεραπευτή/τριά σου,θυμό, ανησυχία, ακόμα κι αν τον δεις σε κάποιο όνειρο, συχνά κουβαλάει κάτι από αλλού στη ζωή σου, όχι μόνο από την ίδια τη θεραπευτική σχέση. Αυτή η παρατήρηση δεν είναι νέα· είναι από τις πιο θεμελιώδεις στην κλινική σκέψη: μέσα σε κάθε θεραπευτική σχέση συνυπάρχουν η «πραγματική» ανθρώπινη επαφή, η συνεργασία στη δουλειά, και τα συναισθήματα που προβάλλεις πάνω στον/στη θεραπευτή/τρια από άλλες, παλαιότερες σχέσεις. Γι’ αυτό αξίζει να μιλάς για αυτά. Δεν είναι περιττό, είναι υλικό.
Μπορείς, ελεύθερα, να ρωτήσεις τον/τη θεραπευτή/τριά σου τι φαντάζεσαι ότι σκέφτεται ή νιώθει για σένα. Το πώς τον/τη φαντάζεσαι λέει, συχνά, πολλά για το πώς φαντάζεσαι γενικότερα τους ανθρώπους γύρω σου.
Γιατί δεν μου δίνει έτοιμες συμβουλές ο/η θεραπευτής/τριά μου;
Γιατί ο στόχος δεν είναι να σου λύσει το πρόβλημα, αλλά να σε βοηθήσει να καταλήγεις μόνος/η/ο σου σε λύσεις που κρατάνε.
Αυτό μπορεί, στην αρχή, να απογοητεύει. Συχνάκάποιο άτομο έρχεται περιμένοντας συγκεκριμένες οδηγίες, κι αντ’ αυτού βρίσκεται να εξερευνά, να ρωτάει τον εαυτό του, να καταλήγει μόνο του σε συμπεράσματα. Δεν είναι έλλειψη βοήθειας. Είναι, στην πραγματικότητα, ο πιο τεκμηριωμένος τρόπος να βοηθηθείς πραγματικά: η ίδια η ενεργή συμμετοχή σου,όχι οι τεχνικές του/της θεραπευτή/τριας από μόνες τους, είναι αυτό που τελικά κάνει τη θεραπεία να δουλέψει.
Ο/η θεραπευτής/τρια αναλαμβάνει την ευθύνη της ίδιας της θεραπείας: να την κρατήσει σωστά, με ασφάλεια. Δεν αναλαμβάνει, και δεν πρέπει να αναλαμβάνει, τις αποφάσεις της ζωής σου.
Ένα εργαλείο που βοηθάει εδώ: ρώτα «γιατί» τον εαυτό σου, σαν να ρωτάει ένα περίεργο παιδί. Γιατί νιώθω έτσι; Γιατί με ενοχλεί τόσο αυτό; Γιατί επιμένω σε αυτή τη σκέψη; Δεν χρειάζεται να δώσεις μια απάντηση αμέσως. Η ίδια η ερώτηση είναι ήδη μια μορφή διερεύνησης.
Τι γίνεται με τα θέματα που αποφεύγω;
Αξίζει να τα εντοπίσεις και να τα φέρεις στο θεραπευτικό χώρο, ακριβώς επειδή τα αποφεύγεις.
Αν παρατηρείς ότι ο λόγος σου γλιστράει συνέχεια σε τετριμμένες, καθημερινές λεπτομέρειες, ή ότι μπαίνεις σε παράξενες σιωπές, ίσως υπάρχει κάτι βαθύτερο που αποφεύγεις να αγγίξεις.
Δεν χρειάζεται να το «λύσεις» μόνος/η/ο σου πριν το φέρεις στη συνεδρία. Αρκεί να παρατηρήσεις πού γλιστράει η σκέψη σου, και να το μοιραστείς, ακόμα κι αν δεν ξέρεις ακριβώς γιατί.
Πρέπει να ανησυχώ εξαρχής για το πώς θα ολοκληρωθεί η θεραπεία μου;
Όχι, αλλά αξίζει να το συζητάς από νωρίς, όχι μόνο όταν έρθει η ώρα.
Πολλοί αποφεύγουν να σκέφτονται το τέλος, σαν να είναι κακός οιωνός να το αναφέρουν πριν χρειαστεί. Στην πραγματικότητα, το αντίθετο ισχύει: όσο πιο ανοιχτά συζητιέται το θέμα από νωρίς, τόσο πιο ομαλά και ουσιαστικά κλείνει, όταν έρθει η στιγμή. Σε έρευνα για το πώς ολοκληρώνονται καλά οι θεραπείες έμπειροι θεραπευτές διαφορετικών σχολών σκέψης, βρέθηκε ισχυρή συμφωνία γύρω από συγκεκριμένες πρακτικές: ανασκόπηση της πορείας, αναγνώριση της προόδου, χώρος για το συναίσθημα του αποχωρισμού . Το τέλος της θεραπείας σου, με άλλα λόγια, αξίζει την ίδια φροντίδα με την αρχή της .
Πώς το καταλαβαίνω, όταν η αλλαγή αρχίζει πραγματικά να συμβαίνει;
Μπορεί να νιώσεις πιο άβολα απ’ όσο περίμενες και αυτό είναι, παραδόξως, καλό σημάδι.
Το γράφω αναλυτικά και στο άρθρο Πώς Καταλαβαίνεις ότι η Ψυχοθεραπεία Λειτουργεί; 5 Αλλαγές που Βιώνεις
Πολλοί άνθρωποι ζητούν αλλαγή, αλλά όταν αυτή αρχίζει πραγματικά να συμβαίνει, νιώθουν μια απρόσμενη αμηχανία. Είναι λογικό: μια πραγματική αλλαγή,σε μια σχέση, σε μια συμπεριφορά, σε μια συνήθεια που σε κρατούσε, απαιτεί συχνά περισσότερα από σένα απ’ όσο αρχικά φανταζόσουν. Δώσε στον εαυτό σου την άδεια να το επιτρέψει, ακόμα κι αν νιώθει ξένο στην αρχή.
Με λίγα λόγια
Η πρώτη συνεδρία είναι γνωριμία, όχι εξέταση. Αξιοποίησε κάθε συνάντηση πριν, στη διάρκεια και μετά. Μη λογοκρίνεις σκέψεις, ζήτα διευκρινίσεις, δοκίμασε νέα πράγματα μέσα στο ασφαλές πλαίσιο, και κράτα κάτι για να θυμάσαι ανάμεσα στις συνεδρίες (π.χ. ημερολόγιο). Η σχέση σου με τον θεραπευτή είναι η ίδια μέρος της δουλειάς, το «γιατί» προς τον εαυτό σου είναι πολύτιμο εργαλείο, και η ανοιχτή συζήτηση για το τέλος, από νωρίς, κάνει το κλείσιμο πιο ουσιαστικό.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι φυσιολογικό να νιώθω άγχος πριν την πρώτη συνεδρία; Απόλυτα. Σχεδόν όλοι νιώθουν κάποια αμηχανία στην αρχή. Το άγνωστο περιβάλλον και η προοπτική να μοιραστείς προσωπικές σκέψεις προκαλούν συχνά αμηχανία ή ανησυχία. Το άγχος αυτό υποχωρεί σταδιακά όσο χτίζεται η θεραπευτική σχέση.
Θα νιώσω καλύτερα αμέσως μετά την πρώτη συνεδρία; Όχι πάντα. Μπορεί αρχικά να νιώσεις πιο έντονα συναισθήματα, καθώς ανοίγουν θέματα. Είναι μέρος της διαδικασίας.
Χρειάζεται να έχω μια «έτοιμη» ιστορία για να πω ή δεν ξέρω τι ακριβώς με απασχολεί; Όχι. Η πρώτη συνεδρία είναι διερευνητική, η κατανόηση χτίζεται σταδιακά. Ακόμα κι αν δεν ξέρεις από πού να αρχίσεις ή ποιο είναι το ακριβές αίτημά σου, ο θεραπευτής θα σε καθοδηγήσει ώστε να ξεκαθαρίσει σταδιακά μέσα στις πρώτες 2-3 συναντήσεις.
Μπορώ να ρωτήσω τον/τη θεραπευτή/τρια για την προσέγγιση/εκπαίδευσή του/της; Ναι, είναι απόλυτα θεμιτό.
Πώς καταλαβαίνω ότι η ψυχοθεραπεία έχει αποτέλεσμα;
Η πρόοδος δεν είναι πάντα γραμμική. Μπορεί να παρατηρήσεις μεγαλύτερη επίγνωση των συναισθημάτων σου, διαφορετικό τρόπο διαχείρισης των δυσκολιών ή ακόμα και παροδική αμηχανία καθώς αλλάζουν παλιές συνήθειες. Η τακτική ανασκόπηση της πορείας με τον θεραπευτή βοηθά να αξιολογείται η εξέλιξη.
Αν έχεις κι άλλα ερωτήματα, μη διστάσεις να επικοινωνήσεις με την ομάδα του ReConnect Therapy, εδώ
Διάβασε επίσης:
Δεν φταις μόνο εσύ – Συστημική θεραπεία
Στην ψυχοθεραπεία ψάχνω να βρω τον εαυτό μου ή μήπως ψάχνω τους εαυτούς μου;
Θα χαρώ πολύ να διαβάσω το μήνυμά σου… Φροντίζω να διαβάζω όλα τα μηνύματα και να απαντάω σε όσα περισσότερα μπορώ.
Το άρθρο βασίζεται στην επιστήμη της ψυχολογίας και στην κλινική εμπειρία ψυχοθεραπευτών/τριών. Έχει ψυχοεκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ψυχοθεραπεία, την ιατρική ή ψυχιατρική αξιολόγηση, ούτε μπορεί να καλύψει τη μοναδικότητα κάθε σχέσης και κάθε βιώματος. Αν βιώνεις έντονη ψυχική επιβάρυνση, απορρύθμιση, βία, εξαναγκασμό ή αίσθηση ότι δεν είσαι ασφαλές πρόσωπο μέσα στη σχέση σου, είναι σημαντικό να αναζητήσεις εξατομικευμένη επαγγελματική στήριξη.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιείται υποστηρικτικά στη διαδικασία έρευνας, οργάνωσης και διασταύρωσης της σύγχρονης βιβλιογραφίας. Ωστόσο, το τελικό κείμενο, οι ιδέες, η κλινική κρίση, η γλώσσα και η ευθύνη της δημοσίευσης ανήκουν σε εμάς. Κάθε άρθρο γράφεται και επιμελείται με ανθρώπινη σκέψη, κλινική εμπειρία και σεβασμό προς τον άνθρωπο που το διαβάζει.
Γράφει: Φίλιππος Γκέκης, Ψυχολόγος Ψυχοθεραπευτής, εμπνευστής του ReConnect Therapy μαζί με την επιστημονική ομάδα του ReConnect Therapy.
Βιβλιογραφία
Bohart, A. C., & Tallman, K. (1999). How clients make therapy work: The process of active self-healing. American Psychological Association.
Greenson, R. R. (1967). The technique and practice of psychoanalysis (Vol. 1). International Universities Press.
Norcross, J. C., Zimmerman, B. E., Greenberg, R. P., & Swift, J. K. (2017). Do all therapists do that when saying goodbye? A study of commonalities in termination behaviors. Psychotherapy, 54(1), 66–75.
Pennebaker, J. W. (1997). Opening up: The healing power of expressing emotions (Rev. ed.). Guilford Press.
Ένα σχόλιο
Τα σχόλια έχουν κλείσει.