Χρόνος ανάγνωσης: ~9 λεπτά
Μέχρι το τέλος αυτού του άρθρου, θα έχεις καταλάβει:
- τι κοινό έχουν όλες οι θεραπευτικές προσεγγίσεις,
- ποιες χρησιμοποιούμε στο ReConnect Therapy
- σε ποια περίπτωση απευθύνεται η καθεμία, γιατί συχνά τις συνδυάζουμε αντί να μείνουμε σε μία, και πώς αποφασίζεται τελικά τι ταιριάζει σ’ εσένα.
Αν έχεις ψάξει έστω και λίγο «τα είδη ψυχοθεραπείας», μάλλον έπεσες πάνω σε λίστες με δεκάδες ονόματα: συστημική, γνωσιακή-συμπεριφορική, ψυχαναλυτική, EMDR, Gestalt, EFT και ούτω καθεξής. Πιθανά νιώθεις τώρα ότι πρέπει να διαλέξεις σωστά πριν καν ξεκινήσεις, σαν να επιλέγεις το κατάλληλο φάρμακο για σένα. Δεν είναι έτσι. Δεν χρειάζεται να ξέρεις εσύ ποια προσέγγιση χρειάζεσαι. Χρειάζεται μόνο να ξέρεις τι σε φέρνει εδώ, κι έπειτα η ευθύνη της θεραπεύτικης προσέγγισης είναι δική μας.
Τι κοινό έχουν όλες οι προσεγγίσεις;
Όσο διαφορετικές κι αν φαίνονται στη θεωρία, όλες οι σοβαρές θεραπευτικές προσεγγίσεις μοιράζονται τρία στοιχεία: μια θεωρία για το πώς λειτουργεί ο άνθρωπος, μια σχέση θεραπευτή-θεραπευομένου, και συγκεκριμένα εργαλεία θεραπευτικής διαδικασίας. Καμία δεν είναι μαγική συνταγή που εφαρμόζεται μηχανικά. Και όλες προϋποθέτουν κάτι κοινό: μια σχέση εμπιστοσύνης, μέσα στην οποία μπορείς να μοιράζεσαι όσο και ό,τι νιώθεις έτοιμος/η/ο να μοιραστείς.
Ποιες προσεγγίσεις χρησιμοποιεί η ομάδα του ReConnect Therapy;
Χρησιμοποιούμε επτά, προσεκτικά επιλεγμένες προσεγγίσεις, επειδή αυτές καλύπτουν διαφορετικά επίπεδα δουλειάς, από το πιο βιωματικό μέχρι το πιο σχεσιακό.
Συστημική οικογενειακή θεραπεία, προσωποκεντρική προσέγγιση, γνωστική αναλυτική θεραπεία (CAT- Cognitive Analytic Therapy), σωματικά επικεντρωμένη Gestalt, ομαδική ψυχοθεραπεία, θεραπεία ζεύγους (EFT – Emotional Focused Therapy) και τραυματοθεραπεία EMDR. Ας τις δούμε μία-μία, σε απλή γλώσσα.
Προσωποκεντρική προσέγγιση
Ξεκινά από μια απλή, αλλά ριζοσπαστική παραδοχή: εσύ ξέρεις τον εαυτό σου καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον, και οι λύσεις που διαρκούν είναι αυτές που βρίσκεις μόνος/η/ο σου, με τη σωστή συνοδεία. Ο/η ψυχοθεραπευτής/τρια δεν σου λέει τι να κάνεις. Ακούει με προσοχή, χωρίς κριτική, και σε βοηθά να ακούσεις κι εσύ καλύτερα τον εαυτό σου. Ταιριάζει σε ανθρώπους που θέλουν χώρο να ακουστούν πραγματικά, να χτίσουν αυτοπεποίθηση, να εμπιστευτούν ξανά τις δικές τους αποφάσεις.
Συστημική Οικογενειακή θεραπεία
Δεν σε βλέπει μεμονωμένα, αλλά μέσα στο σύστημα σχέσεων στο οποίο ζεις: οικογένεια, σχέση, ακόμα και εργασία. Πολλές δυσκολίες δεν «ζουν» μόνο μέσα σου· ζουν στα μοτίβα και τις δυναμικές που έχεις με τους γύρω σου. Δουλεύοντας συστημικά, βλέπουμε μαζί πώς λειτουργούν αυτά τα μοτίβα και πώς μπορούν να αλλάξουν. Ταιριάζει σε οικογενειακές δυσκολίες, σχέσεις που μπλοκάρουν στα ίδια σημεία, περιόδους μετάβασης.
Γνωσιακή αναλυτική θεραπεία (CAT – Cognitive Analytic Therapy)
Συνδυάζει κάτι πρακτικό,τη χαρτογράφηση συγκεκριμένων μοτίβων, με τη βαθύτερη κατανόηση του πώς διαμορφώθηκαν αυτά τα μοτίβα από νωρίς στη ζωή σου. Αν έχεις παρατηρήσει ότι «μπαίνεις» ξανά και ξανά στην ίδια δυναμική σε σχέσεις ή καταστάσεις χωρίς να ξέρεις το γιατί, αυτή η προσέγγιση δίνει ένα συγκεκριμένο, οπτικό εργαλείο για να δεις τι ακριβώς επαναλαμβάνεται.
Τραυματοθεραπεία EMDR
(Ας φανταστούμε μια σύνθετη, φανταστική περίπτωση, χωρίς καμία σχέση με πραγματικό πρόσωπο.)
Κάποιος κουβαλάει χρόνια μια συγκεκριμένη ανάμνηση που, όποτε την αγγίζει έστω και νοερά, του φέρνει ξανά την ίδια ένταση σαν να συμβαίνει τώρα. Το μυαλό του δεν την έχει «κατατάξει» ακόμα αυτή την εμπειρία ως κάτι που ανήκει στο παρελθόν. Η δουλειά εδώ δεν είναι να ξαναπεί την ιστορία ξανά και ξανά, αλλά να συμβάλλουμε στην επεξεργασία της, με ασφάλεια, ώστε να πάρει επιτέλους τη θέση της ως ανάμνηση, όχι ως κάτι ζωντανό.
Το EMDR είναι μια δομημένη, οκταφασική μέθοδος ειδικά σχεδιασμένη για τραυματικά βιώματα. Δουλεύει με την ιδέα ότι οι δυσάρεστες αναμνήσεις μπορούν να «κολλήσουν» ανεπεξέργαστες, και βοηθά τον εγκέφαλο να τις επανεπεξεργαστεί. Ταιριάζει σε συγκεκριμένα τραυματικά γεγονότα, αλλά και σε πιο διάχυτο άγχος που έχει τις ρίζες του σε παλαιότερα βιώματα.
Θεραπεία ζεύγους (EFT – Emotional Focused Therapy)
Δεν βλέπει τις συγκρούσεις ενός ζευγαριού σαν «ασυμβατότητα χαρακτήρων», αλλά σαν κύκλους ανασφάλειας: ο ένας πλησιάζει, ο άλλος αποσύρεται, κι αυτό τροφοδοτεί ξανά τον φόβο και των δύο. Στόχος δεν είναι να «κερδίσει» κάποιος μια διαφωνία, αλλά να ξαναχτιστεί το συναισθηματικό δέσιμο πίσω από αυτούς τους κύκλους. Ταιριάζει σε ζευγάρια που νιώθουν ότι μαλώνουν ξανά και ξανά για το ίδιο πράγμα, χωρίς να καταλαβαίνουν το γιατί.
Σωματικά επικεντρωμένη Gestalt
Ξεκινά από μια παρατήρηση: πολλά απ’ όσα δεν μπορούμε να πούμε με λόγια, τα κουβαλάει το σώμα. Ένταση στους ώμους, σφίξιμο στο στήθος, μια αναπνοή που κόβεται. Όλα αυτά είναι πληροφορία. Η προσέγγιση αυτή δουλεύει στο «εδώ και τώρα», φέρνοντας την προσοχή σε αυτό που συμβαίνει μέσα σου τη στιγμή που μιλάς, όχι μόνο σε αυτό που λες. Ταιριάζει σε ανθρώπους που νιώθουν «κολλημένοι» διανοητικά, ή αποσυνδεδεμένοι από το ίδιο τους το σώμα.
Ομαδική ψυχοθεραπεία
Κάτι συμβαίνει σε μια ομάδα που δεν μπορεί να αναπαραχθεί ατομικά: η αίσθηση ότι δεν είσαι μόνο εσύ που νιώθει έτσι, η δυνατότητα να δεις τον εαυτό σου μέσα από τα μάτια των άλλων, η εμπειρία μιας μικρής, ασφαλούς «κοινωνίας» μέσα στην οποία μπορείς να δοκιμάσεις νέους τρόπους να σχετίζεσαι. Ταιριάζει σε ανθρώπους που παλεύουν με μοναξιά, δυσκολίες σχέσεων, ή θέλουν έναν χώρο «καθρεφτίσματος» πέρα από τη σχέση με τον/την θεραπευτή/τρια.
Ατομική ή ομαδική ψυχοθεραπεία;» Γιατί η επιστήμη υποστηρίζει πως δεν είναι αυτό το σωστό ερώτημα.
Γιατί δουλεύουμε συνδυαστικά, και όχι με μία σχολή;
Γιατί κανένας άνθρωπος δεν χωράει σε μία μόνο θεωρία.
Ένας/μία ψυχοθεραπευτής/τρια που κολλάει σε μία μόνο προσέγγιση, ό,τι κι αν φέρεις μπροστά του, ρισκάρει να προσαρμόσει εσένα στη μέθοδο, αντί να προσαρμόσει τη μέθοδο σ’ εσένα. Στη θεραπευτική ομάδα του ReConnect Therapy αξιοποιούμε, ανάλογα με το τι φέρνεις, εργαλεία από περισσότερες προσεγγίσεις: άλλοτε πιο βιωματικά, άλλοτε πιο σχεσιακά, άλλοτε πιο δομημένα. Αυτό δεν είναι αναποφασιστικότητα. Είναι ακρίβεια.
Πώς αποφασίζεται ποια προσέγγιση ταιριάζει σε σένα;
Δεν χρειάζεται να το αποφασίσεις εσύ πριν έρθεις. To αποφασίζουμε μαζί, στην πορεία.
Στην πρώτη συνάντηση δεν σου ζητάμε να διαλέξεις «πακέτο». Απλά σε ακούμε: τι σε φέρνει εδώ, τι έχεις ήδη δοκιμάσει, τι χρειάζεσαι αυτή τη στιγμή και από εκεί προτείνουμε πώς θα δουλέψουμε. Πολύ συχνά, η αίσθηση του «αυτό μου ταιριάζει» δεν είναι κάτι που ξέρεις εξαρχής· ξεκαθαρίζει μέσα στις πρώτες συνεδρίες, καθώς νιώθεις πώς είναι πραγματικά να δουλεύεις μαζί μας.
Με λίγα λόγια
Δεν υπάρχει μία «σωστή» θεραπεία που πρέπει να βρεις μόνος/η/ο σου πριν ξεκινήσεις. Στην ομάδα ψυχοθεραπευτών/τριών του ReConnect Therapy δουλεύουμε με επτά τεκμηριωμένες προσέγγισεις (συστημική, προσωποκεντρική, CAT, EMDR, EFT, Gestalt, ομαδική) και τις συνδυάζουμε ανάλογα με το τι χρειάζεσαι, όχι με το ποια θεωρία ταιριάζει σε μια συγκεκριμένη σχολή σκέψης. Την επιλογή την ξεκαθαρίζουμε μαζί, στην πορεία.
Συχνές ερωτήσεις
Αν κάνω «λάθος» επιλογή προσέγγισης, χάνω τον χρόνο μου; Όχι, η προσέγγιση προσαρμόζεται στην πορεία, δεν είναι μια εφάπαξ απόφαση.
Ποιο μετράει περισσότερο: η προσέγγιση ή ο ψυχοθεραπευτής/τρια; Η σχέση με τον/την ψυχοθεραπευτή/τρια μετράει περισσότερο, γιατί αυτή κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά στην αποτελεσματικότητα της ψυχοθεραπείας.
Χρειάζεται να διαλέξω μία προσέγγιση και να μείνω σε αυτήν; Όχι, συχνά συνδυάζουμε εργαλεία από περισσότερες, ανάλογα με τη φάση.
Ποια προσέγγιση ταιριάζει σε ένα συγκεκριμένο, οξύ πρόβλημα; Συνήθως πιο δομημένες και στοχευμένες προσεγγίσεις αλλά αυτό δεν αποκλείει καμία προσέγγιση.
Μπορώ να σας ρωτήσω γιατί επιλέγετε τη μία προσέγγιση αντί άλλης; Μπορείς να μας ρωτήσεις ό,τι σε απασχολεί. Είναι υγιές να το κάνεις.
Αν νιώθεις ότι είσαι έτοιμος/η/ο να ξεκινήσεις το ταξίδι επανασύνδεσης με τον εαυτό σου, επικοινώνησε μαζί μας εδώ για να βρούμε μαζί την προσέγγιση ή το συνδυασμό που σου ταιριάζει.
Διάβασε επίσης:
“Όσα θα ήθελα να μου είχε πει κάποιος πριν την πρώτη συνεδρία μου.”
Ομαδική ψυχοθεραπεία: Τι συμβαίνει όταν σ’ ένα δωμάτιο βρίσκονται 6 άγνωστοι με το ίδιο πρόβλημα;
Θα χαρώ πολύ να διαβάσω το μήνυμά σου… Φροντίζω να διαβάζω όλα τα μηνύματα και να απαντάω σε όσα περισσότερα μπορώ.
Το άρθρο βασίζεται στην επιστήμη της ψυχολογίας και στην κλινική εμπειρία ψυχοθεραπευτών/τριών. Έχει ψυχοεκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ψυχοθεραπεία, την ιατρική ή ψυχιατρική αξιολόγηση, ούτε μπορεί να καλύψει τη μοναδικότητα κάθε σχέσης και κάθε βιώματος. Αν βιώνεις έντονη ψυχική επιβάρυνση, απορρύθμιση, βία, εξαναγκασμό ή αίσθηση ότι δεν είσαι ασφαλές πρόσωπο μέσα στη σχέση σου, είναι σημαντικό να αναζητήσεις εξατομικευμένη επαγγελματική στήριξη.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιείται υποστηρικτικά στη διαδικασία έρευνας, οργάνωσης και διασταύρωσης της σύγχρονης βιβλιογραφίας. Ωστόσο, το τελικό κείμενο, οι ιδέες, η κλινική κρίση, η γλώσσα και η ευθύνη της δημοσίευσης ανήκουν σε εμάς. Κάθε άρθρο γράφεται και επιμελείται με ανθρώπινη σκέψη, κλινική εμπειρία και σεβασμό προς τον άνθρωπο που το διαβάζει.
Γράφει: Φίλιππος Γκέκης, Ψυχολόγος Ψυχοθεραπευτής, εμπνευστής του ReConnect Therapy μαζί με την επιστημονική ομάδα του ReConnect Therapy.
Βιβλιογραφία
Johnson, S. M. (2004). The practice of emotionally focused couple therapy: Creating connection (2nd ed.). Brunner-Routledge.
Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Harvard University Press.
Perls, F., Hefferline, R., & Goodman, P. (1951). Gestalt therapy: Excitement and growth in the human personality. Julian Press.
Rogers, C. R. (1951). Client-centered therapy: Its current practice, implications, and theory. Houghton Mifflin.
Ryle, A., & Kerr, I. B. (2002). Introducing cognitive analytic therapy: Principles and practice. Wiley.
Shapiro, F. (2018). Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR) therapy: Basic principles, protocols, and procedures (3rd ed.). Guilford Press.
Yalom, I. D., & Leszcz, M. (2005). The theory and practice of group psychotherapy (5th ed.). Basic Books.